Arcade Toulouse © S. Tan

Creëren van schaduw door bouwkundige constructies

Printen

Schaduw biedt verkoeling. Bomen zijn veruit de beste oplossing maar ook bouwkundige constructies kunnen voor meer schaduw in de stad zorgen.

Het principe van schaduw bestaat uit het afvangen van zonnestraling, zodat de energie die het oppervlak bereikt kleiner wordt. Schaduw kan de inkomende zonnestraling met een factor tien verlagen. In dat geval is er tien keer minder zonne-energie beschikbaar om de temperatuur van een oppervlak onder de boom, bijvoorbeeld de huid van iemand die in de schaduw van de boom zit, op te warmen. Het verschil in gevoelstemperatuur tussen een locatie die blootgesteld is aan de zon en een locatie in de schaduw van een boom is 3 tot 19°C (Klok et al., 2019). Schaduw is de beste manier om de gevoelstemperatuur te verlagen.

Er zijn verschillende manieren waarop steden in schaduw kunnen voorzien. Gebouwen zorgen voor veel schaduw, maar bomen zijn veruit de beste oplossing, omdat ze niet alleen voor schaduw zorgen, maar ook door verdamping bijdragen aan verkoeling. Dat neemt niet weg dat, als er geen bomen zijn, schaduw van een pergola of parasol eveneens een goede optie is als de straat weinig ruimte biedt voor vegetatie, zoals in smalle winkelstaatjes. Een voordeel van dat soort schaduwvoorzieningen is dat ze ’s avonds kunnen worden verwijderd, waardoor de in de bodem en gebouwen opgeslagen warmte kan ontsnappen en de stad sneller afkoelt.

Overzicht van bouwkundige maatregelen

Hieronder een overzicht van verkoelende bouwkundige inrichtingsmaatregelen die door hun verkoelingsprincipe effectief zijn op het schaalniveau van de stad of lokaal, en de lucht- of gevoelstemperatuur vooral overdag of ’s nachts verlagen. De opgenomen temperatuureffecten komen uit verschillende wetenschappelijke studies en presenteren waarden die op verschillende momenten op de dag, hoogtes, en afstanden tot de maatregel kunnen zijn gemeten of gemodelleerd (– betekent een te verwaarlozen effect, ?? betekent geen waarde gevonden in de literatuur). Overgenomen uit het onderzoek Kluck et al, 2020, pagina 58; zie ook daar voor de referenties in de voetnoten.

De bouwkundige maatregelen in deze tabel omvatten niet alleen maatregelen die schaduw creëren maar ook die die in verband staan met wind  en met reflectie (albedo).

Tabel bouwkundige maatregelen voor schaduw en verkoeling

Tabel bouwkundige maatregelen voor schaduw en verkoeling © onderzoek de hittebestendig stad


Bronnen: Kluck et al, 2020

Voor meer informatie zie de introductie op het thema Hitte op groenblauwenetwerken.nl.

Literatuur